یوردداش yurddaş

بو بلاگ آذربایجانلیلارین و ایراندا یاشایان باشقا تورکلرین دیل ، تاریخ ، مدنیت ، فولکلور و انسانی حاقلاری ساحه سینده چالیشیر .

ماجرای اقدام به خودکشی علیرضا نابدل -دکتر هئیت (۵)

+0 بَگَن (Bəyən)

                                    

Image result for ‫علیرضا نابدل‬‎

                                     ماجرای اقدام به خودکشی

                      علیرضا نابدل  (اوختای ) در بیمارستان شهربانی (۵)

                                                   از کتاب

                                         " خاطرات من و پدرم "

                                           دکتر جواد هئیت

 

 بعد از شروع مبارزه مسلحانه توسط مخالفین رژیم شاه، در شهربانی کمیته‌ای مرکب از مأمورین اطلاعات شهربانی و ساواک به‌نام "کمیته‌ی ضدخرابکاران" تشکیل شد‌. مأمورین کمیته منزل و محل مخالفین را که بیشتر آن‌ها از چریک‌‌های فدایی خلق و مجاهدین تشکیل شده بودند شناسایی و آنجا را محاصره می‌کردند‌. وقتی که با چریک‌ها درگیر می‌شدند، تیراندازی می‌کردند‌. بعد آن‌ها را لت و پار کرده  به‌بیمارستان شهربانی می‌آوردند ما هم با تیمی که برای جرّاحی قلب تشکیل داده بودیم آن‌ها را به‌طور اورژانس عمل می‌کردیم تا زنده بمانند‌. گاهی هم روحانیون مخالف رژیم را می‌گرفتند و بعد از ضرب و شتم به‌بیمارستان می‌آوردند‌....



آردینی اوخو - ادامه

تشکیل انجمن آذربایجان و نشر مجله " وارلیق " (۴)

+0 بَگَن (Bəyən)

Image result for ‫اولین شماره وارلیق‬‎  

                      تشکیل انجمن آذربایجان و نشر مجله " وارلیق " (۴)

                                                   از  کتاب

                                         " خاطرات من و پدرم "

                                           دکتر جواد هئیت

      

در اوایل حکومت بختیار، جمعیت و گروه‌هایی تشکیل می‌شد، حزب توده هم علناً شروع به‌فعالیت کرد‌. من با عدّه‌ای از آذربایجانی‌‌های آشنا انجمن آذربایجان را در تهران تشکیل دادیم‌. در جلسه عمومی که در باشگاه ایران جوان تشکیل شده بود‌ با آن که همه آذربایجانی بودند سخنرانان به‌عادت قدیم و ندانستن زبان ادبی تُرکی به‌زبان فارسی صحبت می‌کردند و در اعتراض به‌این مسئله گفتم: «تنها مشخصه‌یِ بارز ما در بین سایر هموطنان ایرانی، زبان ماست‌. اگر می‌خواهید در این انجمن که رنگ فرهنگی دارد، به‌فارسی صحبت کنید می‌توانید در جمعیت‌هاییکه از نظر عقاید سیاسی هم با شما نزدیک است و اخیراً در تهران تشکیل شده، شرکت کنید و در آنجا پیشنهادهایتان را به‌فارسی بدهید‌. ما همه ایرانی هستیم و با عشق ایران زندگی می‌کنیم. ولی هر قوم و منطقه‌ای از ایران ما ویژگی‌هایی دارد که برای مامحترم و مقدس است‌. ویژگی اصلی ما آذربایجانی‌ها زبان تُرکی است و ما باید بین خودمان تُرکی صحبت کنیم‌.»



آردینی اوخو - ادامه

علاقه ام به فلسفه ، تاریخ و ادبیات (۳)

+0 بَگَن (Bəyən)

  Image result for ‫دکتر جواد هیئت‬‎         

                                       علاقه ام  به فلسفه ، تاریخ و ادبیات (۳)

                                                         از  کتاب

                                                " خاطرات من و پدرم "

                                                  دکتر جواد هئیت

 

... بعد از تعطیل شدن نسبی جرّاحی قلب، باز علیرغم اعمال جرّاحی خصوصی و عمل‌‌های اورژانس کمیته، من تا حدودی احساس خلاء می‌کردم‌. برای جبران آن مطالعات غیرپزشکی را زیاد کردم‌. مدت سه سال فلسفه خواندم و کتاب تاریخ فلسفه غرب برتراند راسل را بعد از خواندن ترجمه فارسی و متن انگلیسی به‌فارسی خلاصه کردم و مطالبی را از منابع دیگر بر آن افزودم‌. از طرفی مطالعات تاریخ و ادبیّات ، به‌ویژه زبان و ادبیّات  ترکی و تاریخ ترکان را از منابع مختلف ترکی و انگلیسی و فرانسه مطالعه کردم.ادبیّات  فارسی را از وقتی که کتاب حافظ را در سال1315 به‌عنوان جایزه گرفته بودم گاه گاهی مطالعه می‌کردم‌. پنج جلد کتاب‌های علی دشتی را درباره سعدی، حافظ، مولوی، خاقانی را به‌دقت خواندم‌. در سال‌‌های بین 1340-1335 به‌مولوی علاقه زیادی پیدا کرده بودم و اغلب اشعار دیوانش را حفظ می‌کردم‌. اصولاً به‌ادبیّات  و تاریخ از زمان پزشکی در استانبول علاقمند شده بودم‌.



آردینی اوخو - ادامه

آتا اؤلومو آجی‌دیر حتی یاشلی اولسا بئله !

+0 بَگَن (Bəyən)

                                                                                                                                                                                                                                   آتا اؤلومو آجی‌دیر

                                   حتّی یاشلی اولسا بئله !

                                                حسن راشدی : 16/ 5 / 1395

آدی آقاخان ( آغاخانAğaxan  ) ایدی ، آمما تورکیه‌لیلرده اولدوغو کیمی اونو ائل آراسیندا " آا...خان " سسلَردیلر. یعنی "غ " سسی اوزون " آ " کیمی سسله‌نردی. چوخلاری آدینی یازاندا " آخان " یازاردیلار ، آمما آتا اؤزو اونو اصلاح ائدردی .

  شناسنامه‌سینده دوغوم تاریخی 1305 جی ایل فروردین آیی‌نین ایکیسی یازیلمیشدی . آمما اؤزو دئییردی : " آتام رضاشاه دؤرونده سربازلیغا گئتمه‌سین دئیه ، من هله دونیایا گلمه‌میش منیم آدیما آتامین ایلک اولادی اولاراق شناسنامه آلمیشلار و آتامی ائولی اولوب اوشاغی اولدوغونا گؤره سربازلیغا آپارمامیشلار." آمما بیز اونون دوغوم گون و ایلینی ائله شناسنامه تاریخی‌ایله یاد ائدیردیک.

رسمی و دولت مدرسه سینده یوخ ، میرزه یانینندا دؤرد کلاسا قدر درس اوخوموشدو. کئچمیش زامانلاردا اوشاقلاری سربازلیغا گئدن کندیمیزین و قونشو کندلرین آتا - آنالارینا عسگر اوغلانلاریندان گلن مکتوبلاری اوخویوب اونلارا ترجومه ائدردی و جاوابلارینی‍دا یازیب ایشلرینی یولا سالاردی .

من‌ده هله مدرسه‌یه گئتمه‍‌ میشدن قاباق آتامین اوخودوقلاری مکتوبلارا جانلا - باشلا قولاق آسیب تورکجه‌یه ترجومه ائتدیگی متنلری یادیمدا ساخلاردیم .منیم اوشاقلیق ذهنیمده آتاما گتیریلن مکتوبلاری آتام اوّلجه بئله بیر سسله و منیم باشا دوشمه‌دیگیم بیر دیل ایله اوخویار ،سونرا موضوعونو اؤز دیلیمیزده مکتوب صاحیبینه دییه ردی :

" جیجه بیجه سینجه بینجه دینجه مینجه ....."



آردینی اوخو - ادامه

تاسفله آتامیز وفات ائتدی!

+0 بَگَن (Bəyən)
جانلی تاریخیمیز اولان آتامیز وفات ائتدیگدن سونرا روحی چتینلیگیمیز اولدوغوندان وئبلاگی یئنی لشدیره بیلمه میشیک. بو بابتدن اوخوجولاردان عذر دیله ییر و انشااله یاخین گله جکده یئنی مطلب یوردداش وئبلاگیندا پایلاشماقلا بو دورقونلوقدان چیخاریق. 
سیز حورمتلی اوخوجولارا شادلیق آرزو ائدیرم.


بخشی از کتاب خاطرات استاد محمد علی فرزانه " خاطره هایی از مدرسه (2) "

+0 بَگَن (Bəyən)

Image result for ‫دکتر محمدعلی فرزانه‬‎  

                        بخشی از کتاب خاطرات استاد محمد علی فرزانه

                                   " خاطره هایی از مدرسه (2) "

                                (ترجمه به فارسی و تدوین دکترصدیقه عدالتی)

در سالهایی که ما در دانشسرا بودیم مدیر دانشسرا (و یا آنطوری که در آن سالها مد شده بود رئیس) علی دهقان بود. دهقان به روحیۀ شوونیزم که در آن سالها در همه جا و بخصوص در دانشگاه تهران حاکم بود، عادت کرده بود و سعی هم داشت که آن را به مرحلۀ عمل برساند. دهقان بین تمام مدیرانی که تا آنوقت دیده بودم، ازهمه لایق تر بود ولی با تمام قوا خودش را به شوونیزم فارس چسبانده بود. او با اینکه در آذربایجان بدنیا آمده بود و در گهواره با لالاییهای شیرین مادرش خوابیده و از بدو تولد با زبان مادری اش الفت گرفته بود، ولی از مدیری مدرسه گرفته تا مقام استانداری اش در هر جا که بود بر علیه زبان مادری و هویت ملی اش عمل کرده و از آنهایی شده بود که در رویاهایش خواب فارس زبان کردن آذربایجانی ها را میدیدند. 

 



آردینی اوخو - ادامه

بخشی از کتاب خاطرات استاد محمد علی فرزانه - خاطره هایی از مدرسه

+0 بَگَن (Bəyən)

 Image result for ‫دکتر محمد علی فرزانه‬‎       

            بخشی از کتاب خاطرات استاد محمد علی فرزانه

                        " خاطره هایی از مدرسه (1) "

                ( ترجمه به فارسی و تدوین دکتر صدیقه عدالتی )

    در سال 1319 شمسی، مدتها قبل از امتحان کلاس نهم که ضمناً امتحانی برای انتخاب شغل معلمی هم بود، من تصمیم گرفته بودم که در دانشسرا2 اسم نویسی کنم. در آن زمانها دانشسرا پناهگاهی بود برای بچه هایی که امکان تحصیل آزاد را نداشتند. اینها برای اینکه بتوانند در مدت کوتاهی کاری پیدا کرده و به خانواده شان کمک کنند، در دانشسرا اسم نویسی  می کردند. من از زمانی که در کلاسهای پایین تر درس می خواندم با حال و هوای دانشسرا آشنایی داشتم. جوانهایی که از تبریز و یا دیگر شهرهای آذربایجان در اینجا قبول می شدند، بعد از اتمام تحصیل بر اساس تعهدی که داده بودند، می بایستی در شهرها و یا قصبه های دور و نزدیک به معلمی مشغول می شدند. می توان گفت که در این سالها اگر چه سیاست فارس کردن آذربایجان در اینجا کم کم خودش را نشان می داد، اما هنوز خیلی شدید نشده بود. 

 

 



آردینی اوخو - ادامه

باکی دا دوکتور جواد هئیت مراسیمی

+0 بَگَن (Bəyən)

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           " باکی " دا دوکتور جواد هئیت مراسیمی

                            حسن راشدی : 9 تیر 1395

24 ژوئن 2016 میلادی  ( 4 تیر 1395 هجری گونش ایلی)  قوزئی آذربایجانین " بورچالی اجتماعی جمعیتی " طرفیندن اؤلکه‌نین پایتختی " باکی " شهرینده اؤنملی بیر تورَن کئچیرلدی .

آذربایجان ادبیات تاریخینده اؤزونه اؤزل یئر قازانان و " وارلیق " درگیسینی 35 ایل و عؤمرونون سونونا قدر منتشر ائدن و هر ایکی آذربایجانین سئویملیسی اولاراق وفاتیندان اؤنجه هم گونئی و هم قوزئی آذربایجانین آغ‌ساققالی ساییلان دوکتور جواد هئیت وفاتی‌نین ایکینجی ایل اؤنومو یاخینلاشارکن "تبریز گئجه‌سی " آدی ایله بیر مراسیم حاضیرلانمیشدی.



آردینی اوخو - ادامه

قسمتی از خاطرات دکتر جواد هئیت . تشکیل جمعیت آذربایجان و جریان قتل عام مردم آذربایجان (2)

+0 بَگَن (Bəyən)

Image result for ‫دکتر جواد هیئت‬‎               دکتر جواد هئیت 

                                  
                                   تشکیل جمعیت آذربایجان (۲)

                                                  و

          ( جریان قتل عام مردم آذربایجان توسط ارامنه و آسوریها )

                             از کتاب ( خاطرات من و پدرم ) 

در سال 1321 پدرم با یک عدّه از دوستان آذربایجانی‌اش مثل حکیم الملک، مستشارالدوله صادق،شیخ اسد‌الله ممقانی، امیر نصرت اسکندری و برادرش، سید ابوالفتح علوی، میرزا جواد‌خان گنجه و‌.‌.‌.  همراه دکتر ابراهیم برزگر، برادرم فیروز و من جمعیت آذربایجانی‌‌های مرکز را تشکیل داد‌. جلسات نخستین در منزل ما برگزار شد و برای اینکه محمد رضا شاه احساس ناراحتی نکند حکیم الملک را که مردی ملایم و تقریبا بی‌اثر بود به‌ریاست انتخاب کردند‌. دکتر برزگر عضو فعال و جوان جمعیت بود و به‌عنوان دبیر انتخاب شد و با مشورت پدرم اوّل خیابان شاه آباد محلی را برای جمعیت اجاره کرد و امتیاز روزنامه‌اش به‌نام "آذربایجان" را هم گرفت‌.روزنامه به‌فارسی چاپ می‌شد‌. ولی سخن رانی‌ها در جلسات به‌تُرکی بود‌. در آن موقع دکتر حمید نطقی تازه لیسانس حقوق شده بود و سرمقاله روزنامه را او می‌نوشت. در اندک مدّت جمعیت آذربایجان به‌قدری شهرت پیدا کرد که در افکار عمومی تهران شایع شد که جمعیت آذربایجان آرای انتخابات مجلس را خواهد برد‌. 



آردینی اوخو - ادامه

چقدر به صداقت خبر تدریس ترکی در مدارس اعتماد کنیم ؟

+0 بَگَن (Bəyən)

your Profile Photo 

        چقدر به صداقت خبر تدریس ترکی در مدارس اعتماد کنیم ؟

                             حسن راشدی : ۱۷خرداد ۱۳۹۵

متاسفانه ما اعتمادمان نسبت به دولت سلب شده است ، بنا به اخبار منتشر شده در رادیو تلویزیونها ، رسانه های گروهی ، مطبوعات و شبکه های اجتماعی از قول ریاست جمهوری آقای روحانی و معاون ایشان در امور اقوام  آقای یونسی ، قرار است زبان و ادبیات تُرکی و کردی در مدارس تدریس شود .

 حتی خبر تدریس زبان و ادبیات تُرکی در مدارس در سال تحصیلی جدید ( ۱۳۹۵- ۱۳۹۶) درست و از روی صداقت هم باشد متاسفانه به آن اعتمادی نمی کنیم مگر اینکه دیده شود در این زمینه کارهایی انجام شده و یا در حال انجام است . 



آردینی اوخو - ادامه

خبر تدریس ترکی و کردی در مدارس ...!

+0 بَگَن (Bəyən)

Image result for ‫آنا دیلده مدرسه‬‎ 

               آموزش زبانهای تُرکی و کردی در مدارس

 کد خبر: ۵۹۴۰۲۲تاریخ انتشار: ۱۲ خرداد ۱۳۹۵ - ۰۷:۴۷ - 01 June 2016

«دولت دستور داده زبان‌های محلی کردی و تُرکی در مدارس استانهای خاص آموزش داده شود.» موضوعی که دیروز علی یونسی، دستیار ویژه رئیس‌جمهوری در امور اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی از آن خبر داد. به نوشته ایران، این مسأله در حالی مطرح می‌شود که حسن روحانی از همان ابتدای اعلام نامزدی خود نیز البته پیگیر احیای زبان‌های محلی ترکی و کردی بود .



آردینی اوخو - ادامه

خُرداد قیامی‌نین ایل دؤنومو

+0 بَگَن (Bəyən)

                                             

  Image result for ‫قیام خرداد آذربایجان‬‎     

                         خُرداد قیامی‌نین ایل دؤنومو

                                      حسن راشدی

آچیقلاما : بو مقاله ایلک دفعه خُرداد قیامی نین بیرینجی ایل دؤنومونده یازیلدی 

28 / 2 /1386

1385 – جی ایلین اردیبهشت آیی‌نین 22 – سینده «ایران» قزئتینده تورکلر علیهینه چَکیلَن توهینلی کاریکاتورا اعتراض اوْلاراق 8 گون سوْنرا و خُرداد آیی‌نین بیرینجی گونو، تبریز شهرینده، گنج اؤیرنجیلردن توتدو دانشگاه اوستادی، معلّیم، ایشچی، تاجیر و عادی کسبه‌یه قَدَر یوز مین‌لرله اینسان ، تبریز خیابانلاریندا توپلوم و مدنی اعتراضا ال آتاراق «ایران» گونده‌لیگینده، اوتانمادان و حیاسیز‌جاسینا میلیونلارلا تورک اینسانینا سرت حورمتسیزلیگی قیناییب اؤلکه مسئوللارینا و بوتون دونیایا اعتراضلارینی بیلدیردیلر.

تبریز اهالیسی‌نین شدتلی اعتراضیندان سوْنرا ، اورومیه‌لیلر، اوْندان سوْنرا «سولدوز» (نقده)، قوشاچای، زنجان، خیاوْ، موُغان ، اردبیل و آذربایجانین باشقا شهرلری و‌ حتّا تهراندا یاشایان تورکلر بو عمومی اعتراضا قوشولاراق آذربایجان میلّتینه توهین ائدَنلره و شوونیستی دوشونجه‌نی «ایران» قزئتی یولو ایله یایانلارا اؤز غضب‌لرینی گؤستردیلر.



آردینی اوخو - ادامه

" مغان شهر " یا پارس آباد ؟

+0 بَگَن (Bəyən)

                                                

                                  ( سمت چپ مارک Roa این تاکسی داخل جدول مستطیل نوشته : " ویژه پارساباد" )

                                       " مغان شهر " یا پارس آباد ؟    

                                           حسن راشدی ، بازنویسی :

                                               اول خرداد ۱۳۹۵

                                                                                                                                                                                                 سالهای زیادی از پیروزی انقلاب اسلامی نگذشته بود و یکی از همکلاسیهای دوران دبیرستانی‌ام تصدّی بخشداری پارس‌آباد را به عهده داشت، در آن زمان در نامه‌ای که از تهران برایشان ارسال کردم آدرس: آذربایجان شرقی ( آن زمان استان آذربایجان شرقی دو نیمه نشده بود و نام آذربایجان تاریخی که با نام تاریخی اردبیل عجین است بر روی استان امروزی اردبیل می‌درخشید) مغان شهر (پارس‌آباد) بخشدار محترم جناب آقای…» را بر روی پاکت قید کردم.

در نامه، بعد از سلام و احوال‌پرسی و بازگوئی خاطراتی از دوران دبیرستان، با بخشدار محترم درد دل کرده و نوشته بودم که دیگر نام "پارس‌آباد " که برگرفته از نام یک شخص و وابسته به دولت و دستگاه خاندان پهلوی ها بوده مناسب این شهر نیست و بهتر است نام این شهر با جایگزینی مناسب، با نام منطقه و تاریخ پر افتخار گذشته اش پیوند داشته باشد. از همین رو نام «مغان‌شهر» و یا هر نامی که برگرفته از نام تاریخی مغان باشد را برای نامگذاری این شهر پیشنهاد کردم.



آردینی اوخو - ادامه

پدرم خواستار رسمی شدن زبان ترکی در ایران بود (1)

+0 بَگَن (Bəyən)

 Image result for ‫دکتر جواد هیئت‬‎ 
                     پدرم خواستار رسمی شدن زبان ترکی در ایران بود


                               قسمتی از خاطرات دکتر جواد هئیت با نام

                                          " خاطرات من و پدرم " (1)

.....بعد از رفتن پیشه‌وری و سرکوب فرقه دموکرات، هیئت وزراء در حضور قوام السلطنه تشکیل می‌شود و پدرم هم به‌درخواست قوام السلطنه به‌مناسبت طرح مسائل آذربایجان، در جلسه هیئت دولت شرکت می‌کند‌.

در آنجا وقتی مسئله آذربایجان و سرکوب آن از طرف قوای دولتی مطرح می‌شود، پدرم می‌گوید:  من پیشنهادی دارم که باید مطرح کنم‌.

"حالا که کشور ما از ارتش بیگانگان تخلیه و ارتش بر همه جای ایران حتی آذربایجان مسلط شده بیایید زبان ترکی آذری را به‌عنوان زبان دوم کشور تصویب کنیم تا برای همیشه این بهانه از دست اجانب و طرفداران آن‌ها گرفته شود و جریان گذشته دیگر تکرار نشود‌."

از قرار روایت برادرم  فیروز از پدرم ، عدّ‌ه‌ای از وزراء حاضر در جلسه عکس‌العمل شدید نشان می‌دهند و می‌گویند:



آردینی اوخو - ادامه

سهراب طاهیر دونیاسین دگیشدی

+0 بَگَن (Bəyən)

  Image result for söhrab tahir                   ایکی آذربایجانین نیسگیللی شاعیری 

                                      سهراب طاهیر دونیاسینی دگیشدی             

ایکی آذربایجانین نیسگیللی شاعیری "سهراب طاهیر"  1305 جی هجری شمسی ایل و مرداد آیی نین 15 ینده گونئی آذربایجانین آستارا شهرینده و صنعتکار عائله سینده دونیایا گؤز آچدی. 1320 جی ایل عائله سی ایله بیرلیکده تبریز شهرینده ساکین اولدو و 1325 جی ایل تحصیلینه داوام ائتمک اوچون قوزئی آذربایجانا و " باکی" شهرینه گئتدی. 1325 جی ایل آذربایجان نهضتی محمدرضا شاه قوشونو طرفیندن سرکوب اولوب گونئی آذربایجاندا سوی- قیریم باشلاندیقدا و گونئی آذربایجانا شوونیسم دیکتاتورلوغو حاکیم اولدوقدا سهراب طاهیر دانیشگاهدان فارغ التحصیل اولاندان سونرا داها گونئی آذربایجانا دؤنمه ییب " باکی " شهرینده قالارغی اولدو و  یاشاماغا داوام ائتدی !

 



آردینی اوخو - ادامه